Is een wandelvakantie duurzaam? Onze tips voor verantwoord reizen

Is een wandelvakantie duurzaam? Het korte antwoord: het hangt ervan af. In dit artikel kijken we waarom een wandelvakantie vaak wordt gezien als een duurzame reisvorm, waar de kanttekeningen zitten, en hoe je zelf bewustere en verantwoordelijkere keuzes kunt maken voor een duurzame wandelvakantie.

Wandelvakanties zijn de afgelopen jaren steeds populairder geworden als onderdeel van de bredere slow travel movement. Steeds meer mensen zijn op zoek naar manieren om de wereld in een menselijk tempo te ontdekken, terwijl ze zich tegelijkertijd bewust zijn van hun impact op het milieu. Dit leidt bijna vanzelf tot de vraag die veel wandelaars zich stellen voordat ze boeken: is een duurzame wandelvakantie eigenlijk wel mogelijk?

Waarom wandelvakanties als duurzaam worden gezien

Een minimale ecologische voetafdruk tijdens het wandelen

Een van de meest voor de hand liggende voordelen van een wandelvakantie is wat er gebeurt zodra je begint te lopen. Van dag tot dag ben je meestal niet afhankelijk van auto’s, bussen of treinen. Wandelen zelf is een uitstootvrije activiteit – oké, je ademt misschien wat zwaarder, we snappen het – en het vervangen van gemotoriseerd vervoer door je eigen benen verlaagt direct de impact van de reis.

Dat gezegd hebbende: transparantie is belangrijk. Veel wandelaars maken gebruik van bagagevervoer, waar we verderop op terugkomen, omdat dit een van de belangrijkste factoren is die de totale impact van een wandelvakantie beïnvloeden.

Het ondersteunen van lokale economieën

Een ander sterk argument voor een duurzame wandelvakantie is het potentieel om lokale economieën te ondersteunen. Wandelaars verblijven vaak in landelijke gebieden en eten in kleine, lokale restaurants of cafés. Dit zijn plekken die zelden opduiken in een klassiek toeristisch programma. Ook het wandelen door kleine dorpen kan van grote betekenis zijn voor lokale ondernemers, zeker in landen als Spanje, waar grote steden zoals Barcelona of Madrid kampen met overtoerisme.

Tegelijkertijd moeten we eerlijk zijn over het feit dat overtoerisme ook voorkomt op sommige populaire wandelroutes. Afhankelijk van iemands doel kan de Camino bijvoorbeeld worden ervaren als pelgrimsroute of als wandelvakantie, maar ongeacht de intentie van de wandelaar zien sommige delen onmiskenbaar hoge bezoekersaantallen. Een bekend voorbeeld is de laatste 100 kilometer van de Camino van Sarria naar Santiago.

Wanneer je echter kijkt naar minder bekende routes, kan een duurzame wandelvakantie wel degelijk een verschil maken. Voorbeelden hiervan zijn de Camino Inglés, de Camino Sanabrés en de Camino Primitivo, maar ook onze Portugese Fishermen’s Trail.

* Wij beloven geen spam te sturen. Je kunt je op elk moment afmelden.

Ik herinner me nog goed hoe ik in 2019 de Camino liep en door dorpen kwam waar ik anders nooit zou zijn geweest. Kleine cafés en familiegerunde pensions werden duidelijk ondersteund door passerende wandelaars. Zelfs als iemand die houdt van de levendigheid van steden tijdens een vakantie, voelde deze manier van reizen als een mooie tegenhanger van stedelijk toerisme.

Bij WAW werken we bovendien het liefst samen met kleinschalige accommodaties of boutique hotels. Dat doen we deels vanwege de persoonlijke relaties die we hebben opgebouwd met de mensen achter deze plekken, maar ook omdat we geloven dat zij een extra dimensie geven aan een duurzame wandelvakantie. Het ontmoeten van de families die de accommodaties runnen, een gesprek of zelfs een gezamenlijke maaltijd, zorgt voor culturele uitwisseling die veel verder gaat dan alleen een overnachting.

Een diepere verbondenheid met de natuur

Wandelen stimuleert een diepere band met natuurlijke landschappen, wat op zijn beurt het milieubewustzijn vergroot. Als je bekend bent met de biophilia hypothesis, weet je dat tijd doorbrengen in de natuur een directe positieve invloed heeft op onze gezondheid en ons welzijn. Voor de meeste mensen is dit gevoel echter al intuïtief aanwezig, los van welke theorie dan ook. 🙂

Tijdens een duurzame wandelvakantie brengen we dagelijks vele uren buiten door. We vertragen, luisteren naar onze omgeving en vinden vaak opnieuw verbinding met onze eigen gedachten én met de natuur. Dit ervoer ik sterk tijdens het lopen van het National Blue Trail in Hongarije in 2023.

Hoewel de Blue Trail vaker als een hike wordt beschouwd dan als een wandelvakantie, lopen veel mensen deze route in etappes tijdens weekenden of vakanties, waardoor het in de praktijk ook een vorm van wandelvakantie wordt. Acht uur per dag in de natuur zijn, en daarbij veel wildlife tegenkomen, zette mij aan het denken over mijn dagelijkse keuzes en mijn persoonlijke verantwoordelijkheid voor een gezonde planeet. Een gevoel dat ik in de jaren daarna ook bij veel andere wandelaars heb teruggehoord.

De verborgen milieukosten van wandelvakanties

Hoewel het idee van een duurzame wandelvakantie aantrekkelijk is, zou het hypocriet zijn om de verborgen impact te negeren. Wandelen zelf is misschien laagdrempelig en relatief milieuvriendelijk, maar het bredere systeem rondom een wandelvakantie kan nog steeds een aanzienlijke ecologische en sociale voetafdruk hebben.

Wij geloven dat de eerste stap is om deze impact te erkennen en er transparant over te zijn. Pas daarna kunnen we kijken naar manieren om te verbeteren, te verminderen en alternatieven te verkennen. Bij WAW erkennen we openlijk dat sommige van onze huidige werkwijzen duurzamer kunnen en moeten worden. Daar werken we actief aan. Heb je ideeën of suggesties, dan horen we die graag via [email protected].

Bagagevervoer en ondersteunend vervoer

Bagagevervoer per busje of taxi draagt bij aan de uitstoot van een reisvorm die verder grotendeels uitstootvrij is. Waarom nemen we dit dan toch vaak op in onze wandelvakanties?

De meeste van onze wandelvakanties zijn inclusief bagagevervoer, omdat dit een van de belangrijkste diensten is die wandelaars verwachten wanneer ze via een organisatie boeken, naast routekennis en accommodatieplanning. Daarnaast zijn veel van onze wandelaars op een levensfase waarin het dagelijks dragen van alle benodigdheden fysiek uitdagend kan worden. Tot onze absolute hoogtepunten behoren Henk, die de Camino liep op 84-jarige leeftijd, en Steffi, die dit op haar 89e deed!

Wij vinden dat een duurzame wandelvakantie toegankelijk moet zijn voor mensen van verschillende leeftijden en fysieke mogelijkheden, ook als die inclusiviteit gepaard gaat met afwegingen. Tegelijkertijd werken we samen met lokale bagagevervoerders en proberen we transfers zo efficiënt mogelijk te organiseren. Dat neemt niet weg dat bagagevervoer de totale impact van een wandelvakantie vergroot.

Daarnaast zijn er prachtige routes waar simpelweg geen accommodaties beschikbaar zijn om de 15 tot 20 kilometer. In zulke gevallen is vervoer per auto of minibus aan het einde van de dag soms onvermijdelijk. Waar mogelijk vermijden we deze routes, omdat ze een wandelvakantie minder duurzaam maken. Tegelijkertijd kan toenemende populariteit op termijn ook zorgen voor betere lokale infrastructuur, waardoor transfers in de toekomst minder nodig zijn. Deze medaille heeft dus twee kanten.

Voor het bereiken van het startpunt en het verlaten van het eindpunt moedigen we het gebruik van openbaar vervoer actief aan, wanneer dit praktisch en betaalbaar is. Maar laten we vervoer eerst wat verder uitdiepen.

Reizen per vliegtuig

De olifant in de kamer: veel wandelvakanties vereisen nog steeds een vlucht, vooral bij prachtige eilandbestemmingen zoals Menorca, Mallorca, Lanzarote of Fuerteventura. Vliegen is een van de grootste bijdragers aan broeikasgasemissies, aangezien de luchtvaart verantwoordelijk is voor ongeveer 2,5% van de wereldwijde CO₂-uitstoot.

Zelfs bij routes binnen Europa, zoals de Via Francigena of de Picos de Europa, betekent beperkte vrije tijd voor Europese reizigers vaak dat zij kiezen voor meer wandeldagen in plaats van langzamer reizen naar het startpunt. Voor internationale reizigers is het vermijden van vluchten helaas vaak niet realistisch. Toch blijft het verminderen van vliegbewegingen onze gezamenlijke verantwoordelijkheid.

We kijken uit naar toekomstige ontwikkelingen, zoals de uitbreiding van het hogesnelheidsspoornetwerk binnen de EU, goedgekeurd in november 2025. Van Amsterdam naar Parijs reizen per trein kan nu al in ongeveer 3,5 uur. Met de nieuwe hogesnelheidsverbindingen zou Parijs–Madrid ongeveer 6 uur duren, en Madrid–Lissabon nog eens 3 uur extra. Het spreekt voor zich dat we mensen in de komende jaren graag willen stimuleren om hiervoor te kiezen. Tegelijkertijd zijn er nu al treinverbindingen die haalbaar zijn voor wie graag langzaam reist en de tijd heeft om de reis onderdeel van het avontuur te maken.

We zijn ook enthousiast over creatieve alternatieven, zoals reizen per zeilboot. Een voorbeeld hiervan is onze samenwerking met FairFerry, waarbij je per zeilboot van Amsterdam naar A Coruña reist en vervolgens in vier dagen naar Santiago de Compostela wandelt. Het is een inspirerend voorbeeld van hoe een duurzame wandelvakantie er in de toekomst uit kan zien.

Accommodaties en hulpbronnen

Accommodaties spelen eveneens een belangrijke rol. Hotels en B&B’s verschillen sterk in hun milieubeleid, van watergebruik tot energie-efficiëntie en afvalbeheer. Kleinschalige, lokaal gerunde accommodaties sluiten vaak beter aan bij de principes van een duurzame wandelvakantie, ook als formele certificeringen ontbreken.

De realiteit is dat grotere hotels doorgaans meer middelen hebben om duurzaamheidscertificaten te verkrijgen, terwijl kleinere accommodaties hier vaak het budget of de capaciteit voor missen, zelfs wanneer hun dagelijkse werkwijze goed aansluit bij hun duurzaamheidsdoelen. Om die reden proberen wij accommodaties te selecteren die deze principes zo goed mogelijk weerspiegelen.

Hoe maak je je wandelvakantie duurzamer

Een perfecte reis bestaat niet, maar er zijn wel veel manieren om je duurzame wandelvakantie bewuster vorm te geven. Deze tips zijn van toepassing, of je nu via een organisatie boekt of alles zelf regelt.

1. Kies voor lokale routes of reis met de trein

Kies waar mogelijk voor routes dichter bij huis of bestemmingen die goed bereikbaar zijn per trein of bus. Het verminderen of vermijden van vluchten heeft een van de grootste effecten op de duurzaamheid van een wandelvakantie.

2. Reis licht en bewust

Pak bewust in, gebruik hervulbare waterflessen, vermijd wegwerpplastic en kies voor duurzame uitrusting. Lichter reizen vermindert ook de noodzaak voor uitgebreid bagagevervoer.

3. Kies voor milieubewuste accommodaties

Kies voor kleinschalige, familiegerunde accommodaties of plekken die actief werken aan het verkleinen van hun ecologische impact. Door deze bedrijven te ondersteunen, versterk je de lokale dimensie van een duurzame wandelvakantie.

Balans vinden: wandelen als bewuste keuze

Een duurzame wandelvakantie draait niet om perfectie, maar om bewuste en geïnformeerde keuzes. Wandelen stelt ons in staat om te vertragen, dieper contact te maken met plekken en mensen, en bepaalde impact te verminderen in vergelijking met veel andere vormen van toerisme.

We hopen dat deze uitleg je meer inzicht heeft gegeven in hoe wij bij WAW werken, en hoe je zelf je duurzame wandelvakantie nog bewuster kunt maken.

Is een wandelvakantie duurzaam in de wereld van vandaag?

Dus, wat is het oordeel? Is een wandelvakantie duurzaam? Het eerlijke antwoord is dat het kan, zeker wanneer je de reis benadert met aandacht en intentie. Door bewust na te denken over hoe je reist, waar je verblijft en hoe je omgaat met lokale gemeenschappen, wordt een duurzame wandelvakantie een van de meest verantwoorde manieren om de wereld te ontdekken.

Wat is jouw mening? Laat het ons weten via [email protected], of je nu vragen hebt of ideeën om onze reizen nog duurzamer te maken.